(και πάλι από το candiadoc του Αλέκου Ανδρικάκη - κείμενο του Δημήτρη Ξυριτάκη):
http://www.candiadoc.gr/2018/04/21/i-proti-antichountiki-diadilosi-sto-iraklio-oi-protagonistes-oi-maches-me-to-strato-ke-o-protos-travmatias-pii-fylakistikan-amesos-2/
Τις πρώτες ώρες της δικτατορίας των συνταγματαρχών,
στο Ηράκλειο συγκροτήθηκε η πρώτη διαδήλωση ενάντια στο ανελεύθερο
καθεστώς. Ήταν η πρώτη αντιχουντική διαδήλωση στη χώρα και η μόνη που
έγινε το πρώτο 24ωρο. Τις λεπτομέρειες εκείνης της λαμπρής αλλά άγνωστης
- για τους πολλούς και στις λεπτομέρειές της- διαδήλωσης μάς περιέγραψε
παλιότερα με κείμενό του ο νομικός (φοιτητής τότε) Δημήτρης Ξυριτάκης.
Ο Δημήτρης Ξυριτάκης
Το Ηράκλειο μπορεί να υπερηφανευθεί ότι είναι η
ΜΟΝΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ
, η οποία, από την πρώτη κιόλας ημέρα επιβολής του καθεστώτος, προέβαλε
μαζική και ενεργό αντίσταση στη χούντα. Το γεγονός δεν είναι , όσο θα
έπρεπε, γνωστό και αξίζει να το περιγράψουμε με κάθε συντομία:
Ήδη από τις απογευματινές ώρες της 21
ης Απριλίου 1967
μερικές εκατοντάδες Ηρακλειωτών, στη συντριπτική πλειοψηφία τους νέοι,
συγκεντρώθηκαν αυθόρμητα στην Πλατεία Ελευθερίας και άρχισαν να
βροντοφωνάζουν συνθήματα υπέρ της δημοκρατίας και κατά της χούντας.
Στους χωροφύλακες που τους κάλεσαν, - με αρκετή αμηχανία πρέπει να
πούμε- να απομακρυνθούν, απάντησαν με καθιστική διαμαρτυρία
.
Επειδή ο διοικητής της χωροφυλακής Σαβιολάκης, γνωστός από την
αντιστασιακή του δράση στην κατοχή, θεωρείτο αξιωματικός δημοκρατικών
αρχών, ο τότε φρούραρχος Απόστολος Τζουβελέκης αποφάσισε να στείλει δύο
λόχους στρατιώτες – μαθητές της ΣΕΑΠ- για την καταστολή της διαδήλωσης.
Οι στρατιώτες με πλήρη πολεμική εξάρτυση και με τα τουφέκια τους γεμάτα
σφαίρες και τις λόγχες επί των όπλων κατέφθασαν στην Πλατεία Ελευθερίας
και άρχισαν να κινούνται προς το μέρος των διαδηλωτών. Οι διαδηλωτές
κινήθηκαν προς το Μεϊντάνι και λίγο αργότερα , όταν άρχισε να νυκτώνει,
προς το Καμαράκι. Στο σημείο αυτό στήθηκαν οδοφράγματα από καφάσια και
έπιπλα (τραπέζια, καρέκλες) στα οποία έβαλαν φωτιά.
Καθώς τα πνεύματα γίνονταν όλο και πιο θερμά άρχισαν να γίνονται
συμπλοκές μεταξύ των διαδηλωτών και των ένοπλων στρατιωτών, οι οποίοι,
προ του κινδύνου να αφοπλισθούν από το εξαγριωμένο πλήθος, άρχισαν να
πυροβολούν αρχικά στον αέρα και αργότερα στο ψαχνό. Κάποιος νέος
διαδηλωτής ονόματι Άγγελος Τσαγκαράκης τραυματίσθηκε σοβαρά στο μηρό από
σφαίρα .
Ανάμεσα στους διαδηλωτές διακρίνονταν τα πρόσωπα γνωστών νέων της προδικτατορικής ΕΔΗΝ όπως ο
Γιάγκος Σκουλάς,
ο Αναστάσιος Μαρματάκης, ο Ηρακλής Ξενικάκης, οι Μάριος και Κάτια Ιωαννίδη, Μιχάλης Γιαννακάκης, Δημήτριος Καλαιτζάκης, ο προαναφερόμενος
Άγγελος Τσαγκαράκης
και άλλοι πολλοί. Αυτοί οι τελευταίο όμως συνελήφθησαν για να
παραπεμφθούν τον Σεπτέμβρη του 1967 στο Έκτακτο Στρατοδικείο Χανίων, το
οποίο με την με αριθμό 62/1967 απόφασή του τους καταδίκασε όλους σε
ποινές φυλάκισης τριών ετών τον καθένα . πλην του Τσαγκαράκη, του οποίου
ανέβαλε τη δίκη εξ αιτίας του σοβαρού τραυματισμού του.
Η αντίσταση του Ηρακλείου δεν περιορίστηκε βέβαια μόνο στην υπόθεση
αυτή. Επακολούθησαν και άλλες πράξεις αντίστασης για τις οποίες το
Έκτακτο Στρατοδικείο Χανίων χρειάστηκε να επιβάλει βαριές και ενίοτε
εξοντωτικές ποινές σε συμπολίτες μας.
Λίγες ημέρες μετά τη δικτατορία , στη διάρκεια της Μεγαλοβδομάδας 15
περίπου νέοι, κατά το πλείστον φοιτητές του Συλλόγου Κρητών Σπουδαστών,
που προέρχονταν από το χώρο της ΕΔΗΝ και της Νεολαίας Λαμπράκη,
συναντήθηκαν μυστικά στο εκκλησάκι της Αγίας Ειρήνης και αποφάσισαν να
οργανωθούν σε κοινή δράση εναντίον της δικτατορίας. Πρώτος καρπός της
απόφασης αυτής υπήρξε η διανομή χιλιάδων αυτοσχέδιων προκηρύξεων
αντιδικτατορικού περιεχομένου στις αμέσως επόμενες ημέρες. Από τους
μετασχόντες στη συνάντησή μας αυτή μπορώ να θυμηθώ σήμερα τα ακόλουθα
πρόσωπα:
Νίκος Γιανναδάκης,
Κώστας και Χρήστος Κληρονόμος,
Γιώργος Δραμουντάνης, Κώστας Καρυωτάκης, Κώστας Γιούργος,
και ο